Neurodivergent-friendly εφαρμογές για παιδιά και οικογένειες

Στη λίστα “Neurodivergent-friendly εφαρμογές για παιδιά και οικογένειες” που ακολουθεί περιλαμβάνονται εφαρμογές που έχουν σχεδιαστεί για νευροδιαφορετικά άτομα (neurodivergent), εργαλεία προσβασιμότητας και εφαρμογές που προτείνονται από οργανισμούς και κοινότητες που χρησιμοποιούν νευροεπιβεβαιωτικές πρακτικές (neurodiversity affirming practices). Στόχος τους είναι να μειώνουν εμπόδια και πιθανά περιβαλλοντικά φορτία, να κάνουν τον χρόνο και τις δραστηριότητες πιο προσβάσιμες και να αναδείξουν την ποικιλομορφία των διαθέσιμοων τρόπων έκφρασης.

Καμία εφαρμογή δεν ταιριάζει σε όλα τα άτομα. Το ίδιο εργαλείο μπορεί να προσφέρει ασφάλεια και σαφήνεια σε ένα παιδί και να δημιουργεί πίεση ή αισθητηριακή επιβάρυνση σε ένα άλλο. Η δοκιμή και η ανατροφοδότηση από το ίδιο το παιδί ως ένα άτομο που συνηγορεί για το εαυτό του (με οποιοδήποτε επικοινωνιακό τρόπο κι αν γίνεται αυτό) παραμένουν βασικά κριτήρια επιλογής.

Πριν επιλεχθεί μία εφαρμογή

• Ξεκινήστε από μία συγκεκριμένη ανάγκη της καθημερινότητας (π.χ. προετοιμασία για μία μετάβαση)
• Δοκιμάστε αρχικά μία εφαρμογή και λίγες λειτουργίες ώστε η εγκατάσταση αυτού του νέου εργαλείου να μη γίνει ακόμη μία απαιτητική δραστηριότητα
• Διαμορφώστε το περιεχόμενο μαζί με το παιδί, χρησιμοποιώντας γνώριμα προς τα εκείνο δεδομένα (πρόσωπα, λέξεις κτλ)
• Διατηρήστε το εργαλείο διαθέσιμο ως μέσο υποστήριξης όπου κι εάν απαιτείται
• Ελέγξτε τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας, τις αγορές μέσα στην εφαρμογή και τον τρόπο αποθήκευσης προσωπικών δεδομένων.

Δωρεάν Εφαρμογές

• Pictalk Buddy
  Το άτομο και η οικογένεια μπορούν να δημιουργήσουν ημερήσιες ή εβδομαδιαίες ρουτίνες με εικονογράμματα, προσωπικές φωτογραφίες, βίντεο, ηχογραφημένες οδηγίες και ειδοποιήσεις. Μπορεί να υποστηρίξει ένα άτομο ώστε να είναι ενήμερο για το τι ακολουθεί και να επιστρέφει σε μία δραστηριότητα με τον δικό του ρυθμό. Κόστος: δωρεάν βασική χρήση, με προαιρετική οικονομική υποστήριξη προς τους δημιουργούς. Διαθεσιμότητα: iOS, Android και web.
• Cboard
  Το Cboard είναι μία εφαρμογή ανοικτού κώδικα με σύμβολα και μετατροπή κειμένου σε ομιλία. Οι πίνακες επικοινωνίας μπορούν να προσαρμοστούν και να εμπλουτιστούν με προσωπικό λεξιλόγιο. Η υποστήριξη ελληνικών το καθιστά μία από τις πιο προσβάσιμες επιλογές για χρήση στην Ελλάδα. Διαθεσιμότητα iOS, Android και web.
• GoNoodle
  Το GoNoodle περιλαμβάνει σύντομα βίντεο με χορό, κίνηση, διατάσεις, αναπνοές και δραστηριότητες mindfulness για παιδιά περίπου 4-10 ετών. Πρόκειται για γενικό εργαλείο που περιλαμβάνεται και σε καταλόγους neurodivergent-friendly πόρων. Διαθεσιμότητα: iOS, Android και web.
• MagnusCards
  Το MagnusCards προσφέρει εικονογραφημένους οδηγούς βήμα προς βήμα για καθημερινές δραστηριότητες και άγνωστους χώρους (π.χ. μία διαδρομή, ένα κατάστημα ή ένα αεροδρόμιο). Δυστυχώς, ακόμη, είναι κυρίως στα αγγλικά. Διαθεσιμότητα iOS και Android.
• NeuroHub
  Το NeuroHub επιτρέπει στην κοινότητα να αναζητά και να αξιολογεί χώρους ως προς την αισθητηριακή προσβασιμότητά τους. Μπορεί να υποστηρίξει μία οικογένεια να προετοιμάσει μία έξοδο, αν και οι διαθέσιμες πληροφορίες εξαρτώνται από τις καταχωρίσεις κάθε περιοχής. Διαθεσιμότητα: iOS και Android.
• ARASAAC
  Το ARASAAC προσφέρει δωρεάν εικονογράμματα και ψηφιακά εργαλεία για τη δημιουργία οπτικών προγραμμάτων, πινάκων επιλογών, ακολουθιών δραστηριοτήτων και υλικού επικοινωνίας. Τα σύμβολα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε έντυπο ή ψηφιακό υλικό. Κόστος: δωρεάν. Διαθεσιμότητα: iOS και web.
• Time Timer
  Το Time Timer μετατρέπει τον χρόνο σε μια ορατή επιφάνεια που μικραίνει καθώς περνούν τα λεπτά. Μπορεί να υποστηρίξει την ενημερότητα για μία αλλαγή ή την επιλογή της διάρκειας μίας δραστηριότητας. Ο οπτικός χρόνος λειτουργεί καλύτερα όταν χρησιμοποιείται ως κοινή πληροφορία και όχι ως απαίτηση να αντέξει το παιδί μία δυσάρεστη κατάσταση μέχρι να ολοκληρωθεί η μέτρηση. Κόστος: δωρεάν βασική έκδοση. Διαθεσιμότητα: iOS, Android και web.
• Angel’s Voice
  Είναι ένα από τα ελάχιστα ελληνικά apps, σχεδιασμένο από πατέρα ενός νευροδιαφορετικού παιδιού και αφορά στα άτομα που δεν αξιοποιούν τον προφορικό λόγο ως μέσο επικοινωνίας. Το παιδί επιλέγει εικόνες ή εικονίδια που αντιστοιχούν σε αντικείμενα, δράσεις ή συναισθήματα (όπως «νερό» ή «χαρά») και η εφαρμογή τα μετατρέπει αυτόματα σε ηχητικό μήνυμα. Διαθεσιμότητα: Android και web.
• Weave Chat AAC
  Το Weave Chat είναι ένα προσαρμόσιμο σύστημα AAC με δυναμικούς πίνακες και λεξιλόγιο οργανωμένο σε κατηγορίες. Επιτρέπει την προσθήκη προσωπικών εικόνων και νέων κατηγοριών. Διαθεσιμότητα: iOS, Android και Kindle.
• Reading Mode για Android
  Το Reading Mode της Google έχει σχεδιαστεί μαζί με άτομα με αισθητηριακές βλάβες. Αφαιρεί το περιττό οπτικό περιεχόμενο μίας ιστοσελίδας, επιτρέπει αλλαγές στη γραμματοσειρά, στο μέγεθος και στην αντίθεση και μπορεί να διαβάσει το κείμενο δυνατά με ρυθμιζόμενη ταχύτητα. Διαθεσιμότητα: Android.
• Accessibility Reader και Spoken Content σε συσκευές Apple
  Το Accessibility Reader παρουσιάζει το κείμενο σε καθαρή προβολή πλήρους οθόνης και επιτρέπει αλλαγές στη γραμματοσειρά, στη διάταξη και στα χρώματα. Διαθεσιμότητα: iOS.
• Microsoft Immersive Reader
  Το Immersive Reader δημιουργήθηκε για να κάνει την ανάγνωση και τη γραφή πιο προσβάσιμες, μεταξύ άλλων για δυσλεξικά άτομα. Μπορεί να διαβάζει το κείμενο δυνατά, να αλλάζει την απόσταση γραμμάτων και γραμμών και να μεταφράζει λέξεις ή ολόκληρο το κείμενο. Διαθεσιμότητα: Microsoft.
• Read Aloud για Chrome
  Το Read Aloud είναι μία επέκταση που μετατρέπει το κείμενο ιστοσελίδων σε ομιλία. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε άρθρα, εκπαιδευτικό υλικό και ψηφιακά βιβλία από παιδιά που προτιμούν να ακούν το κείμενο ή να συνδυάζουν ακρόαση και οπτική παρακολούθηση. Η ποιότητα της ελληνικής φωνής εξαρτάται από τις φωνές που παρέχει το λειτουργικό σύστημα. Διαθεσιμότητα:web.
• Live Speech σε iPhone και iPad
  Το Live Speech επιτρέπει σε ένα άτομο να πληκτρολογεί ένα μήνυμα και να ακούγεται δυνατά από τη συσκευή. Μπορούν επίσης να αποθηκευτούν φράσεις που χρησιμοποιούνται συχνά. Είναι χρήσιμο κυρίως για παιδιά που γράφουν και σε στιγμές κατά τις οποίες ο προφορικός λόγος είναι κουραστικός, δύσκολος ή προσωρινά μη διαθέσιμος. Διαθεσιμότητα: iOS.
• Sensory App House
  Το Sensory App House διαθέτει μία συλλογή από απλά εργαλεία για αισθητηριακή εξερεύνηση, δημιουργία εικόνων, σχέση αιτίου-αποτελέσματος, επικοινωνία και προσβάσιμο παιχνίδι. Πολλές εφαρμογές ανταποκρίνονται στο άγγιγμα, στο ποντίκι ή σε διακόπτη πρόσβασης. Διαθεσιμότητα: web.
• Magic Fluids Lite
  Το Magic Fluids Lite δημιουργεί ρευστά μοτίβα χρωμάτων που αλλάζουν με το άγγιγμα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ψηφιακό αισθητηριακό παιχνίδι ή ως σύντομη οπτική δραστηριότητα. Διαθεσιμότητα: Android και iOS.

Εφαρμογές με περιορισμένη δωρεάν έκδοση, αγορά ή συνδρομή

• Cosmic Kids
  Το Cosmic Kids συνδυάζει ιστορίες με yoga, κίνηση, χαλάρωση και καθοδηγούμενες δραστηριότητες για παιδιά κυρίως 3-9 ετών. Διαθεσιμότητα: iOS, Android και web.
• Grid for iPad
  Το Grid for iPad προσφέρει διαφορετικά σύνολα πινάκων, προσαρμογές πρόσβασης και δυνατότητα εξέλιξης του συστήματος καθώς αλλάζουν οι ανάγκες του ατόμου. Διαθεσιμότητα: iΟs.
• Choiceworks
  Το Choiceworks επιτρέπει τη δημιουργία οπτικών πινάκων. Μπορεί να χρησιμοποιήσει φωτογραφίες από το πραγματικό σπίτι, το σχολείο ή άλλους γνώριμους χώρους, μαζί με κείμενο και ηχογραφημένη φωνή. Διαθεσιμότητα: iOs
• Brili Routines
  Το Brili είναι ένας οπτικός οργανωτής (π.χ. διαχωρισμός δραστηριότητας σε επιμέρους βήματα) με ιδιαίτερη αναφορά στη ΔΕΠΥ. Περιλαμβάνει στοιχεία παιχνιδοποίησης, τα οποία μπορεί να κινητοποιούν ορισμένα παιδιά, ενώ σε άλλα μπορεί να δημιουργούν πίεση. Διαθεσιμότητα: iOS και Android.
• Speechify
  Το Speechify μετατρέπει ιστοσελίδες, έγγραφα, PDF και φωτογραφημένο έντυπο κείμενο σε ομιλία. Διαθεσιμότητα: iOS, Android και web.
• Pictello
  Το Pictello δημιουργεί οπτικές ιστορίες και προγράμματα (με φωτογραφίες, βίντεο φωνή κτλ). Μπορεί να παρουσιάσει έναν καινούργιο χώρο ή ένα επερχόμενο γεγονός, αλλά και να επιτρέψει στο ίδιο το παιδί να αφηγηθεί μία εμπειρία. Διαθεσιμότητα: Διαθεσιμότητα: iPhone και iPad.

Μερικές τελευταίες σκέψεις

Μία εφαρμογή είναι περισσότερο χρήσιμη όταν εντάσσεται φυσικά στην καθημερινότητα και όταν το παιδί μπορεί να την ανοίγει, να την προσαρμόζει, να την απορρίπτει ή να επιστρέφει σε αυτή. Οι εφαρμογές, οι τιμές, οι γλώσσες και οι πολιτικές απορρήτου αλλάζουν συχνά και γι’ αυτό, πριν από την εγκατάσταση ή την αγορά, ελέγξτε τις τρέχουσες πληροφορίες στην επίσημη ιστοσελίδα και στο κατάστημα εφαρμογών της συσκευής σας.

Disclaimers

• Το παρόν υλικό έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί εξατομικευμένη θεραπευτική ή εκπαιδευτική διαδικασία. Η αναφορά μίας εφαρμογής δεν συνιστά εμπορική συνεργασία ή καθολική σύσταση.
• Ο ηλιακιακός διαχωρισμός έγινε με βάση τα δεδομένα των εφαρμογών και τη νομιμότητα χρήσης τους με βάση την ηλικία ενηλικίωσης. Σε καμία περίπτωση δεν αφορά στην αναπτυξιακή ηλικία του εκάστοτε ατόμου, ενώ η αξιοποίηση όλων των παρακάτω εφαρμογών θα μπροούσε να υπάρξει και από άτομα μεγαλύτερων ηλικιών